درمجموع باید گفت، شرایط فعلی بازار تایر آینده روشنی را برای سیستم فروش تایرسازان و واردکنندگان این محصول ترسیم نمی‌کند

عمده‌فروشان تایر، ‌در بازار خرده‌فروشی می‌کنند! روندی که گویا از ورود دستوری و غیرکارشناسی دولتی‌ها در نحوه فعالیت بازار ایجاد شده و بخش عمده‌ای از فعالان این بازار را دچار مشکل کرده است.

گفته می‌شود همه‌چیز از نامه تایر‌فروشان استان البرز به رئیس سازمان صنعت‌، معدن و تجارت این استان آغاز شد. جمع کثیری از فروشندگان لاستیک در استان البرز در نامه‌ای به سازمان صنعت‌، معدن و تجارت استان از عدم فروش تایر سبک و سنگین توسط نمایندگی‌ها و عاملان توزیع شرکت‌های تولیدکننده داخلی و وارداتی به سطح خرده‌فروشی و نبود امکان رقابت و تهیه تایر با نرخ دولتی در سطح بازار خرده‌فروشی گِله کرده و خواستار پیگیری این سازمان شده‌اند.

این افراد وقایع اخیر را عاملی برای ضرر و زیان بی‌سابقه خود در سال‌های اخیر دانسته و خواستار رسیدگی مسئولان شده‌اند. درهمین راستا رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان البرز در نامه‌ای به مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی تامین،‌ توزیع و تنظیم بازار خواستار رسیدگی به‌خواسته فعالان بازار تایر استان البرزشده است.

اما داستان از چه قرار است؟ چرا این روزها نظم بازار تایر برهم خورده و ساختار سنتی این بازار با پیچیدگی‌های فراوانی روبه‌رو شده است؟ این روزها اکثر عمده‌فروشان بازار که به‌عنوان نماینده‌های اصلی و عاملان فروش تایرسازان نیز مطرح هستند، به جای قناعت کردن به سه‌درصد سود عمده‌فروشی ترجیح می‌دهند کار خرده‌فروشان زیرمجموعه خود را انجام دهند و تمام ۱۵درصد سود عمد‌ه‌فروشی و خرده‌فروشی را به تنهایی از سطح بازار جمع کنند.

البته شروع این ماجرا به الزام تایرسازان و واردکنندگان به فروش محصولات باری-اتوبوسی خود آن‌هم با تعداد مشخص به نماینده‌های معرفی‌شده در هر استان بر‌می‌گردد. الزامی که کاملا نظم بازار را برهم زد و باعث شد با گذر زمانِ اندکی از اجرای این تصمیم،‌ خرده‌فروشان بازار با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو شوند.

خرده‌فروشانی که حالا نه سهمی از سبد تایرهای سنگین دارند و نه در رقابت با بالادستی‌های عمده‌فروش می‌توانند تایر سواری تهیه کنند و به مشتری‌های خود بفروشند. این روند با نزدیک شدن به بازار شب‌عید کسب‌و‌کار عده زیادی از فعالان بازار را با چالش روبه‌رو کرده است و حتی می‌تواند باعث از بین رفتن کسب‌و‌کارهای فراوانی در این بخش و بیکاری افراد شود.

در ابتدا،‌ فروش اجباری تایرهای باری-اتوبوسی تحت‌نظارت وزارت صمت و دفتر برنامه‌ریزی تامین، ‌توزیع و تنظیم بازار این وزارتخانه باعث شد سود خرده‌فروشان از فروش تایرهای سنگین قطع شود و به تدریج این روند بر فروش تایرهای سواری نیز تاثیر بگذارد. تاجایی‌که بسیاری از خرده‌فروشان معتقدند ‌عاملان فروش شرکت‌ها که باید نقش بازوی توزیعی در سطح بازار و در بین توزیع‌کننده‌های خرد را برعهده داشته باشند، خود به فروش مستقیم به مصرف‌کننده نهایی روی آورده‌اند و جایگزین آنها در بازار شده‌اند.

در اینجا وقتی پای مرگ تدریجی خرده‌فروشان یک صنف به میان می‌آید‌، اعضای این صنف می‌گویند: دولت و مسئولان تصمیم‌گیر که با ورود دستوری به موضوع فروش پایه‌گذار این روند بوده‌اند باید تا انتها نیز پاسخگو باشند و در شرایط سخت اقتصادی، ‌جوابی برای خرده‌فروشان بازار تایر داشته باشند. اگرچه وظیفه اصلی این کار برعهده اتحادیه و تعاونی‌های لاستیک و روغن استانی است اما این اتحادیه‌ها تنها به دریافت حق عضویت و صدور پروانه کسب بسنده کرده‌اند و گویی قرار نیست به نقش حمایتی از اعضای خود که بخش عمده‌ای از بازار را نیز تشکیل می‌دهند، عمل کنند.

درمجموع باید گفت، شرایط فعلی بازار تایر آینده روشنی را برای سیستم فروش تایرسازان و واردکنندگان این محصول ترسیم نمی‌کند. چراکه بار اصلی فروش و بازاریابی تایر همواره بر دوش خرده‌فروشانی بوده است که گویا در شرایط فعلی جایگاهی در نظام فروش و بازاریابی شرکت‌های تولیدی و وارد‌کننده ندارند. این افراد که ارتباط مستقیمی با مصرف‌کننده نهایی دارند و در قالب آپاراتی و تعویض روغنی‌های سطح شهرها و جاده‌ها مشغول فعالیت هستند و نیاز بیشتری به حمایت دارند تا به مرگ تدریجی و حذف از بازار دچار نشوند.

اگرچه این روزها به‌دلیل شرایط حاکم بر کشورو کمبود انواع تایر،‌ مصرف‌کننده نهایی هر کالایی را با هر شرایطی خریداری می‌کند ‌اما در همیشه بر یک پاشنه نخواهد چرخید و برنده نهایی تایرساز یا واردکننده‌ای است که اصلی‌ترین بازوی فروش خود در بازار یعنی خرده‌فروشان را بهتر از دیگران ببیند و با نگاهی روشن‌تر نسبت‌به رقبا، ‌عوامل اصلی فروش در سطح بازار را حمایت کند.